ang donut

“Moadto nako…”

Ug sa dihang higayona, midagayday ang akong luha. Sa rasong wala ko kasabot ngano. Sa higayong nagkurog na lamang ako. Sa higayong wala koy madunggan kundi ang nagkadaiyang siya-ok sa dughan ug ang nagsagol nga hagulhol sa kasing-kasing. Sama sa usa ka balloon, mikuyos ko. Nagpalaban kos pader sa amoa nga mao ray kusgan kadtong mga panahona

“Ngano pa man Tebaaaan? Ngano karon pa mang… buntis ko?!!,” dayon kong syagit. Pero wala na si Teban. Sirado na ang pultahan. Nibiya na jud tuod siya.

Ug ako nagpabilin, nagpalaban sa pader. Mihangad ko ug ang statwa ni Kristo akong nasiplatan. “Ngano imo maning gitugot nga mahitabo nako? Ngano? Ngano, Ginoo? Dili ba ni husto nga pasakit? Ang inusarang dad-on ang usa ka bata nga kaming duha ang naghago?” Ginoo man kaha siya. Ganahan nako siyang basulon pero dili nako mabuhat. Ug ang sunod kong nabati ang init na luha nga midagayday nga walay katapusan sa akong mga aping. Ug mihilak ko, nilaom. Ug ang akong hagulhol milanog didto sa kahaw-ang nga kalangitan.

Ang kahaw-ang sa langit midamay sa akong nabati. Mura kog doughnut o donut, kanang tag diyes nalang karon. Cheap unya lami pero nay buslot sa tunga. Maski unsa pang koloring, sprinkle o adorno ba kaha, buslot gihapon. Pero ang donut, lingin. Buslot pero lingin.

Ug dinhi nagsugod ang akong storya.

“Pila na kabuok ang imo diha, day?,” pangutana ni Emily.

“Ay sus! Naa pa kahay mopunit sa kagwang?,” ambit ni Rosa.

“Naay mopunit pero walay mopaslak! Haha!,” ingon ang isa.

Ug ako wala nitubag sa ilahang mga kubi-kubi. Gipasagdaan ko silang manlibak, mangatawa ug maghisgot kabahin nako… ug sa donut. Sa donut nga pwede mahimong dunot. Gamit na kaayo. “Ay dah, bahala nas Lord,” mao akong giingon sa kaugalingon.

Mamosting ko dihas Reclamation Area mga pila ka oras kapin sa alas says, human sa pagpangaon. Kanang mga oras nga siguradong hinanok na si Mama Mary. Sa una didto mi sa Junquera pero lahi nga klase sa mga palami ang gidangop sa mga Kano na karon. “Di naman na sila uso, day. Koreano na atong trip karon, mga alaga,” pahimangno ni Mama Xan niadtong nag-miting ming tanan.

Si Mama Xan mao ang mamang gold digger. Siya ang magdali-dalig pangupit sa among makuha nga “tip” sa mga kostumer. Kay lagi daw matud pa niya “Mama ra ba ko ninyo. Oki mah bebis?” Tungod anang linyaha maglisod nakog padala didtos Mindanao sa tinuod nakong Mama, kapisti gyud.

Di ko gusto aning kinabuhia. Pilit nakong mobuhi pero naa pay laing mga kinabuhi ang nagkapyot kanako. Dili ko makabuhi kay mas importante sila kaysa nako.

“Di pa ka ani? Mudagan ra ang oras, kwarta na! Jackpot na! ‘sa man? Deal or no deal?” pulong ni Santana nga kontras buot nila Emily ug Rosa ug uban pang mga social climber kuno.

Si Santana mao ra ang amiga nga akong nailhan. Siya gwapa, buotan, pula-pula ang mga aping samutan pa sa “Coca-Cola body”. Busa dili matangtang sa akong huna-huna ang pangutanang nganong dili siya mubuhi aning kinabuhia, Apan di gyud ko makaambit ug pangutana. Mahadlok ko na siya mohawa ug ako… mag-inusara aning bisyoha.

“Hoy! Hannah! ‘sa naman?”

“Deal na, San.” Ug nilakaw siya nga nag ngisi.

Sukad ato, sa pipila ka mga tuig hantud karon, bilanggo gihapon ko sa prostitusyon. Ug sama sa usa ka bilanggo, ako nag-ampo nga mahatagag parole para makapahuway ko.

Sa pipila ka mga tuig, kada gabii, igo ra ko muhubo, mubilangkad, mapaslakan, mag-ilis ug human, mobiya. Aw, dili gyud nako malimtan ang bayad. Maski pila basta mahatagan. Bahalag gamay bisan konswelo na lamang sa akong paghubo-hubo oras man o minuto. Pero sa likod sa mga hugaw nga panghitabo sa akong kinabuhi, nagtago ako sa hilom nga pangandoy nga usa ka adlaw moabot ang akong “prince charming”. Pero sa kalibutan kong gituyukan karon, buak na ang akong damgo na mahimong si Cinderella…

Pero niabot si Teban. Lahi siya sa tanan nakong nakadug. Iyang nakita ang tinuod nga Hannah sa likod sa tanang adorno ug ‘make-up’. Iyang nakita ang gahum sa akong pagkabaye ug wala niya kini pahimusli.

“Dili kana akong gusto, Hannah. Pag-ilis ug balik,” dayon niyang ingon sa dihang miplastar nakos iyang atubangan.

“Dili kana akong gusto, Hannah. Pag-ilis ug balik.” Kaning walo ka mga pulong nga gikan kaniya nagbalik-balik, nagdagan-dagan sa akong utok… naghari sa akong kasing-kasing.

Kadtong gabhiona, sa pipila ka mga tuig, natuman ang akong pagkababaye. Kadtong gabhiona, sa pipila ka mga tuig, natanto kong dili ako usa ka dunot nga donut… nga dili ko magpabiling usa lamang ka palami sa tibuok kong kinabuhi.

Tam-is ang gugma niya kanako. Pareho ming napakyas aning dapita pero andam akong mapakyas ug usab kung alang-alang man lang kaniya.

Sa ikaduha namong gabii, miingon si Teban, “I cannot possess your body but let me conquer your soul.”

“Shalan ba sad ana Teban, uy. Kasabot pa ko ana karon pero sa sunod basin ug magkalawom na busa, pag binisaya nalang. Okiks?”

“Para nimo, akong buhaton,” mabulawakong tubag ni Teban.

Wala kaayo nako nasabtan kay lagi, iningles man. Unsaon man taning wala nakatiwas ug hayskul…sa Don Florencio Urot pa jud. Namakak na lamang ko nga nakasabot ko kay gali, sobra na akong uwaw… di na mabang-bang.

Milabay ang adlaw, buwan ug wala gayud miy gipalampas nga higayon sa mapuslanon namong paghinigugmaay. Si Santana saksi sa among gugma. Apan si Mama Xan nagwild sa pag-ingon kong mobuhi nako sa pagka bayaran.

“Ah! Giroa ah! Kay abi’g nakabingwit nama’g dako nga isda!,” buhakhak nga insulto ni Emily.

“Aw naa pa diay madaginot nimu day Hannah!,” tubag ni Rose dayon sa pag-apir nilang Emily.

“Mga suyaon!,” gitubag silang Santana ug mipahiyum na lamang ko.

Midagan ang Lunes hangtod sa Biyernes, walay Teban nga nagpakita.

“Naay problema?ü,” pasundayag nako sa text.

“Wala man,” tubag niya.

“Sige. Magkita ta kay naa koy grit news,” miingon ko.

Tuod ato, nagsabot ming magkita sa SM. Ug samtang nalingaw ko sa sigeg lakaw lakaw, nahugyang ko sa akong nasaksihan. Naa siyay laing babayeng kuyog. Nitutok siya sa babaye sama sa iyang mga tutok kanako. Gikuptan niya ang kamot sa babaye sama sab sa iyang pagkupot sa akong mga kamot. Sukad ato, kahibalo kong mag-inusara na pod ko. Ug wala na gayod ko nakaundang ug hilak. Nagsugat ang among mga mata—puno ug basol iyaha samtang kalagot ug kagahi ang akong nabati. “Buang siya!!,” ingon ko sa kaugalingon kong napakyas ug mitulo ang akong luha.

Sa sunod nga adlaw nagpakita siya.

“Dili ko gustong masakitan ka. Pero panan-aw nako dili ko makabawos sa dako nimong gugma kanako. Si Jenny…. Dugay na unta tikang gipahibaw.,” diritsong pulong ni Teban.

“Husto na Teban, tama na. Undangi nako. Undangon nani nato,” tubag nako.

“Pasayloa ko, Ha-,” dayon niyang sulti.

“Adto na! Sobra na… Pahawa na,” miaghat ko.

“O Hannah. Moadto nako…”

Gianod ako sa akong mga luha sa dihang akong gihinumduman kining mga nahitabo sa napakyas kong kasing-kasing ug palpak kong kinabuhi. Ug karon, hapit isa ka case sa beer ang akong nalad-ok. Apan, kulang pa kini. Isa ka botelyang beer grande sa wala, kwarentay singko nga baril sa tuo. Hutdon sa kaha ko ning mga ilimnon? O samtang nag-inom ko akong buhaton? Gunitan ba ko ning botelyaha ug ipasagol sa akong dugo nga hapit na mudagayday ang mahibiling beer o buhian na lamang nako?

Nagkurog ko. Wala ko kahibaw unsay buhaton.

“Ginoo ko, pasayloa ako.”

Ug sa dihang ako ng gitutok sa akong ulo ang maong baril… Sa dihang isa lamang ka BANG! ang distansya nako ug sa kamatayon… Misipa ang bata nga naa sa akong tiyan sa lima ka buwan.

“Anaaaak…”

Ikatulo siya nisipa. Matag usa ka sipa nagpadayeg nga ako wala nag-inusara, nga kung nasakitan ako mas nasakitan siya. Ug sa pinakaunang higayon, akong gihilam-hilam akong tiyan, usa ka pag-am-am sa nag-hilak nga bata, usa ka siguradoan nga dili ko siya biyaan. Kay ako iyang Mama.

Nahinumdum pod ako sa donut. Tungod ani, ako dayong gibuhian ang kwarentay singko ug gihipos ko ang mga botelya sa beer grande.

Ang donut… buslot. Pero lingin. Ang donut adunay buslot pero nagpabiling lingin. Sama sa kinabuhi.